Feodalizm ve Monarşi

idea yayınevi site haritası 
 

Feodalizm


Fedoalizm bir ‘politik’ dizgenin gerektirdiği belirlenimlerden yoksundur. Yasa egemenliğinin yokluğunda, feodalizm bir devlet örgütlenmesi değildir. Tam tersine, ancak ve ancak devlet gücünün yokluğu durumunda ortaya çıkar ve devletsiz bir toplum biçimidir. Lordlardan ve serflerden oluşur. Feodal toplumda serf ve lord arasında yasal bir ilişki değil, yasasız bir ilişki vardır. Ya da yasa efendinin şiddet ile desteklenen buyruğudur. Feodal derebeyleri legal pozitivizmin ilk geliştiricileridir.

 

Feodalizm Avrupa’da özeksel devletlerin oluşumu ile birlikte zayıfladı ve ortadan kalktı.

 

Feodal krallar vardı. Ama kabile-kralları da vardı. ‘Kral’ terimi zorunlu olarak ‘devlet’ imlemez. Feodal ağanın ya da lordun devletin işlevlerini üstlenmesi gibi birşey söz konusu olmaksızın, feodal ilişki güvenliksiz bir dünyada birincil olarak bir sağ kalma ve doğal gereksinimleri karşılama önlemidir.

 

Avrupa’da feodalizm Roma İmparatorluğunun çöküş sürecini izleyen yüzyıllarda şekillendi ve 9’uncu ve 15’inci yüzyıllar sırasında serf ve lord arasında bir tür karşılıklı bağımlılık düzeni olarak, yasasız bir toplumsal yapı olarak yer aldı. Çin’de feodalizm İmparatorluğun güçsüzleştiği ara dönemlerde ve devlet yetkesinin aşağı yukarı ortadan kalktığı bölgelerde görüldü. Japon feodalizmi krallık yetkesinin tam güçsüzleşmesi ile birlikte ortaya çıktı ve ülkenin Batı ile karşılaşmasına dek sürdü.

 

        
   
Avrupa feodalizminde krallık en yüksek konum idi. Kralların ‘imparatora’ altgüdümlü olmaları yerel kralları ve prensleri ‘devlet görevlileri’ yapar ve feodalizmin keyfiliği sona erer. İmparatorun kraldan ayrımı daha yükseği olmayan egemen olması ve imparatorluk istencinin yasanın evrensel gücünü taşımasıdır.

Eğer tek-erkliği gerçekten tek bir egemenin istenci olarak anlarsak, feodalite bir çok-erklik olarak görünür ve krallar, prensler, dükler, baronlar ve araya giren daha başka vasallar ile bir feodal hiyerarşi oluşturur. Tekerklik tikel feodal güçlerin bastırılmasını ve uyruklar arasında bir tür politik türdeşliği gerektirir ve özel mülkiyetin, yasa egemenliğinin ve evrensel türe uygulamasının doğuşuna götürür. Gene de tüm bunlar tekerkin istencine bağımlıdır ve bu tikel istenç başka hiçbir istenç ile paylaşılmadığı zaman devlet saltık tekerklik biçimini alır. Katmanlar Meclisi genellikle saltık tekerkliğin güç tekelini ortadan kaldırmaz ve işleyişi kralın özencine, başlıca parasal sıkıntılara bağlı olarak uyruklarını vergilendirme gereksinimine bağımlıdır.

İmparator sanı ortaçağdan çıkmakta olan Avrupa’da daha çok krallıkları da kapsayan daha geniş bir güç alanını anlatmak için kullanıldı (büyük ölçüde sanal olmasına karşın Kutsal Roma İmparatorluğu; ve ayrıca Napoleon’un İmparatorluğu, Habsburg ve Osmanlı İmparatorlukları). Saltık tekerklikten anayasal tekerkliğe geçiş modern demokratik devletin doğuşunda bir dönüm noktasıdır.

Feodal toplumda lord ve serf arasındaki ilişki bir hak ilişkisi değil, bir güç ilişkisidir. Onda güç hakkı belirler. Ve gene de feodal güç tiranlık ile bir değildir, çünkü lord da serfe bağımlıdır ve onunla yaptığı anlaşmanın koşulları altında durur. Lord güçlü yan olarak serf üzerinde egemendir. Feodal ilişki bir köle-efendi ilişkisi değil, çünkü lord serf üzerinde saltık efendi değildir ve gücünü mülkiyeti olan toprak (fief, feudum) yoluyla uygular. Lord bu aracılık yoluyla ilişkiye girdiği serf için güvenlik sağlar ve buna karşılık olarak kendi için bağlılık, tarımsal ve askeri hizmet ve daha başka keyfi yükümlülükler elde eder.

 



Aristokrasinin köylüleri serflik ilişkisi içinde tutabilir. Ama aristokrasinin kendisi monarşinin, egemen hanedanın ya da daha yüksek bir aristokrat sınıfın gücü altında durur. Bu belirlenimi ile aristokrasinin altgüdümlü gücü tekerkliğin saltık gücünün evrensellik kazanması için zorunludur.

 

 


Köylü Düğün Dansı (Pieter Brueghel, Genç; 1623)
        
   
Feodalizm yerel lordun egemenliği olarak özeksel güçlü politik yetkenin yokluğu üzerine olanaklıdır. Batı Avrupa’da Roma İmparatorluğunun ortadan kalkışını izleyen yüzyıllar boyunca bir devletin varlığını anlatan yasa egemenliği aşamalı olarak yitti ve yiten İmparatorluğun boşluğunu dolduracak devletlerin yokluğunda, yeri yerel egemenler tarafından dolduruldu. Yaklaşık olarak dokuzuncu yüzyılda şekillenmeye başlayan feodalizm devletin yokluğunda doğan geçici bir önlemdir, insan ilişkilerinde ‘güç haktır’ ilkesi üzerine işler, ve bu yasa egemenliğinin yokluğu olarak politik bir yapı değildir. Devletsiz bir ekonomi ve devletsiz bir toplumdur. (Adam Smith’in Wealth of Nations’da kullandığı ‘feudal government’ terimi saçmadır, hiç olmazsa bir hükümetin bir devlet işlevi olduğu kabul edilirse.) Serf ve lord ilişkisi ne efendi-köle ilişkisidir, ne de özgür yurttaşların ilişkisi.

Lord serfin güvenliğini sağlar; ve serf efendiye hizmetler sağlar. Serf bir mülkiyet iyesi değildir, çünkü özgür değildir. Toprağı (fief) ancak lordun onayı ile kullanabilir. Bu onay lord ve serf arasında bir ‘sözleşme’ değil, ama bir karşılıklı bağlılık ilişkisidir. Soyluluk (aristokrasi) ve dinadamları sınıfı feodal ilişkide ilineksel etmenlerdir. Lordun soylu olması ya da dinadamı olması gerekmez. Ama pekala olabilir. Bu iki dışsal sınıf da astlık konumlarından ancak kendilerini egemenler yapmakla yükselebilirler.

 

 

Kraliyetin güçlenmesi feodalizmin sona ermesidir ve bu aşamalı süreçte ancak şurada burada artıklar kalır. Feodal ilişki biçimlerinin ya da artıklarının tümü Fransa’da 4 Ağustos 1789’da tek bir karar ile ortadan kaldırıldı.

 

 

📹 Feudal system during the Middle Ages — Khan Academy (VİDEO)

Feudal system during the Middle Ages — Khan Academy (LINK)

An overview of the Feudal System--the relationship of lords and vassals. Titles of nobility such as dukes, earls, counts, viscounts and barons. Homage and fealty.

 



📹 Manorialism and serfs — Khan Academy (VİDEO)

Manorialism and serfs — Khan Academy (LINK)

An overview of how a manor was organized in Medieval Europe. Discussion of serfs and serfdom.

 



📹 Overview of the Middle Ages — Khan Academy (VİDEO)

Overview of the Middle Ages — World History—Khan Academy (LINK)

The European Middle Ages (or Medieval Time) is roughly 1000 year span of time from the end of the Roman Empire (in the West) to the beginning of the Renaissance. This video gives as overview with maps and touches on the key events like the Great Schism, Crusades and Black Death.

 



 


İdea Yayınevi Site Haritası | İdea Yayınevi Tüm Yayınlar
© Aziz Yardımlı 2017 | aziz@ideayayinevi.com